The Lights
Jaar: 1997
Categorie: lichtinstallatie
Locatie: Eusebiustoren, Kerkplein
Plaats: Arnhem, Gelderland
Ruimte: openbare ruimte algemeen
Materiaal: verlichting
In opdracht van: Gemeente Arnhem
Begeleider: Gemeente Arnhem
De titel ‘The Lights’ van Hans van Houwelingen (1957) dekt in alle eenvoud precies de lading. Het werk geeft simpelweg licht en het sombere Kerkplein en de Eusebiuskerk hadden dat broodnodig. Aan de bovenkant van de huizen rondom het plein liet Van Houwelingen zesendertig schijnwerpers monteren die ’s avonds de Eusebiustoren verlichten. Het gele licht en de in dezelfde richting staande armaturen geven het plein een pittoresk aangezicht. Pittoresk zijn de schijnwerpers zelf echter allerminst. Ze zijn lomp vormgegeven en roepen daarmee de associatie op van zoeklichten die hun licht laten schijnen over de historische betekenis van de locatie. De plek werd immers in de Tweede Wereldoorlog kapot gebombardeerd. Sindsdien is de stad van haar hart beroofd, al moest de weinig geslaagde wederopbouw uit de jaren vijftig daarin destijds verandering brengen. Van Houwelingens lichten kunnen daarom ook opgevat worden als een manmoedige poging om de verbrokkelde situatie een kader van eenheid te bieden.
Tegelijkertijd maakte de kunstenaar een nuchtere, sociale analyse als tegenstelling van de mythe van eenheid. De kerktoren liet weliswaar ooit als baken van de gemeenschap zijn licht over haar burgers schijnen, maar Van Houwelingen draaide dat gegeven in feite om. Nu laten particuliere huizen hun licht schijnen op het baken van weleer. De burger is in de geseculariseerde samenleving daarmee tot haar eigen baken geworden dat zijn eigen, individuele licht creëert. Opvallend is hierbij dat ook een jongere generatie beeldend kunstenaars die in de jaren negentig in de openbare ruimte werkten toch niet helemaal los lijkt te komen van omgevingskunstprincipes als ‘oriëntatie’ en ‘identificatie’. Zo treedt door Van Houwelingens lichtkunstwerk de kerktoren in feite toch weer op als collectief – weliswaar geseculariseerd – oriëntatiepunt.
Hans van Houwelingen heeft veel werken in de Nederlandse openbare ruimte op zijn naam staan. Daarin stelt hij sociaal-maatschappelijke kwesties of de historie van de plek aan de orde, zoals de impact van de Tweede Wereldoorlog in ‘The Lights'. Ook een werk als ‘Het Tapijt’ in Utrecht speelt nadrukkelijk in op de maatschappelijke situatie ter plekke. Het werk bevindt zich in een multiculturele wijk met spanningen tussen de verschillende bewonersgroepen. Daar speelt Van Houwelingen vervolgens weer mee door gebruik te maken van symbolen uit de christelijke en de islamitische beeldcultuur. (XdJ)