De Schreeuw
Jaar: 2006
Categorie: monumenten
Locatie: Oosterpark (Stadsdeel Oost/Watergraafsmeer)
Plaats: Amsterdam, Noord-Holland
Ruimte: Openbare ruimte, algemeen
Materiaal: roestvrij staal
Afmetingen (h x b x d): 460 x 0 x 0 (cm)
In opdracht van: Gemeente Amsterdam, stadsdeel Oost/Watergraafsmeer
Begeleider: nvt
Deze ideeën werden het niet. Theo van Gogh die, getroffen door de eerste kogel van Mohammed B., van zijn fiets valt. Een engel die de vallende Theo van Gogh vastpakt. Ze waren te anekdotisch, de sculptuur die de moord op de filmmaker en provocateur wilde verbeelden moest gestileerder zijn, abstracter. Uiteindelijk koos kunstenaar Jeroen Henneman (1942) voor een achterover hellend hoofd en profil, opgebouwd uit verschillende silhouetten (een verwijzing naar elkaar opvolgende filmbeeldjes). Het buitenste silhouet schreeuwt met open mond, terwijl het binnenste, dat uiterlijke overeenkomsten met het gezicht van Van Gogh vertoont, zijn lippen juist stijf op elkaar houdt. De Schreeuw heet het definitieve ontwerp.
Jeroen Henneman reageerde met zijn sculptuur op een oproep van het Amsterdamse Stadsdeel Oost/Watergraafsmeer en vrienden en familie van Theo van Gogh. Halverwege 2005 vroegen zij beeldend kunstenaars in Nederland om een gedenkteken voor Van Gogh te ontwerpen – wat bij sommigen op verzet stuitte. Waarom zou dat ‘haatzaaiende type’ moeten worden herdacht? Vanwege de maatschappelijke opschudding die de oproep teweeg bracht, besloot het Amsterdamse Rijksmuseum het ontwerp voor De Schreeuw, een 55 cm hoog beeldje van multiplex en zilver, in zijn collectie op te nemen. Het echte beeld, een kleine vijf meter hoog en uitgevoerd in keramisch gestraald roestvrij staal, werd in 2007 geplaatst in het Oosterpark, vlakbij de plek waar Van Gogh werd vermoord.
Jeroen Henneman, die naast beeldend kunstenaar ook graficus en theater- en televisiemaker is, is bij het grote publiek voornamelijk bekend vanwege zijn wiel op het kantoor van de Amsterdamse Belastingdienst, en zijn portret van koningin Beatrix. ‘Staande tekeningen’ noemt de kunstenaar zijn beelden zelf. De Schreeuw is ook zo’n staande tekening. Het beeld werd unaniem gekozen uit 146 inzendingen, als meest treffende verbeelding van de complexiteit omtrent de vrijheid van meningsuiting.(Merel Bem)