De Muur
Jaar: 1987
Categorie: autonome sculptuur
Locatie: Meeuwenlaan, IJplein (Amsterdam-Noord)
Plaats: Amsterdam, Noord-Holland
Ruimte: openbare ruimte algemeen
Materiaal: rood gespoten staal
Afmetingen (h x b x d): 500 x 1500 x 0 (cm)
In opdracht van: Gemeente Amsterdam
Begeleider: Gemeente Amsterdam
Sinds het eind van de jaren zestig werkt Alfred Eikelenboom (1936) aan zijn zogenaamde 'Utopische Modellen'. Deze architectonische modellen in de vorm van een sculptuur zijn pogingen om de problemen van de verstedelijking op te lossen. Ze vormen volgens de kunstenaar zelf 'een ode aan de schoonheid van pure vorm' en doen denken aan de architectonische utopieën van de Franse achttiende-eeuwse architecten Ledoux en Boullée. 'De Muur', een vijf meter hoge wand met sleuven en een regelmatig gatenpatroon in Amsterdam-Noord, is zo'n utopisch model. De metalen sculptuur met afgeronde vormen is het resultaat van het 'beeldende kunstexperiment IJplein', waarbij het experimentele aspect lag in het streven naar een gezamenlijk product op het raakvlak van beeldende kunst en stedenbouw. Het architectenbureau OMA (Rem Koolhaas en Jan Voorberg), dat het stedenbouwkundig plan voor het IJplein ontwierp, kreeg samen met Alfred Eikelenboom de opdracht voor een intentieplan en beeldend scenario. De eerste serie schetsen van Eikelenboom waren gebaseerd op het contrast tussen de rechtlijnigheid van de architectuur en de door de kunstenaar gehanteerde elliptische vormentaal. Het ontwerp is daarom een commentaar op het IJpleinproject. Enerzijds is het ontwerp abstract, anderzijds verwijst het naar natuurlijke processen zoals osmose en tastbare natuurvormen. Omwonenden maakten overigens ernstig bezwaar tegen het kunstwerk, dat het uitzicht vanuit enkele woningen op het IJ zou ontnemen.
Ruim tien jaar later realiseerde Eikelenboom in Apeldoorn het werk 'Monumentale sculptuur', waarvan de vorm sterk doet denken aan 'De Muur'. Het beeld in Apeldoorn bestaat uit een twaalf meter lange wand die parallel loopt aan een drukke verkeersweg. Een poort in het midden laat enkele grijze, geometrische elementen zien die zich achter de wand bevinden. 'Monumentale sculptuur' scheidt een woonwijk van een drukke verkeersweg. (VH)
foto: Ingrid Commandeur
foto: Ingrid Commandeur
Alfred Eikelenboom - Monumentale sculptuur (1998) Apeldoorn
foto: Thea van den Heuvel